Danas je svetski dan dabrova

Danas je svetski dan najvećeg glodara severne hemisfere i drugog po veličini u svetu. U dabrove spadaju dve vrste roda Castor a sto su Castor canadensis (severnoamerički dabar) i Castor fiber (evroazijski dabar).

Upoznajmo se sa našim evroazijskim dabrom 

Zdepastog je tela koje prekriva tamno-smeđe krzno. Dostiže dužinu do 1 m i težinu do 35 kg. Ima kratke noge, prsti na prednjim šapama imaju oštre kandže koje koristi za kopanje i pridržavanje hrane. Kao i za prenošenje mulja i pruća. Rep mu je snažan, bez dlake i spljošten. Služi kao kormilo pri plivanju i kao oslonac dok je na suvom i glocka drvo. Baš u tom poslu glockanja mu pomažu njegovi prepoznatljivi zubi oštri kao dleto.  Aktivniji je noću, odličan je plivač i ronilac, pod vodom može da ostane i do 15 minuta. Ukoliko se oseti uznemirenim dabar upozorava na opasnost udarajući repom po površini vode.

Poseduju jednog partnera, polno su zreli sa 2-3 godine. Pare se od februara do marta. Ženka nosi 107 dana, nakon čega na svet dolaze mladi. Obično se okoti 1-5mladih,a životni vek im je oko 20 godina.

Fotografija: Mladunče dabra; Prirodni rezervat Zasavica

Dobro su poznati po gradnji brana, koje im pomažu u osiguravanju mirne i duboke vode kojom se štite od predatora. Takođe i da bi mogli da prenose plutajuću hranu i građevinski materijal. Skloništa im se nalaze u vodi, kao što je humka od nabacanog granja ili jazbina na obali.

U ishrani dabrova najveću zastupljenost imaju vrste iz rodova Salix-vrba, Fraxinus-jasen i Populis-topola.

Vratićemo se u prošlost kako bi se upoznali sa srodnikom današnjeg dabra, koji je živeo tokom srednjeg pleistocena pre oko 300.000-200.000 godina. Njegov naziv je Trogontherium cuvieri.

Istorija dabra na ovim prostorima i nema baš lepu priču, jer je istrebljen početkom 20. veka. Tokom prve polovine 19. veka dabar je još uvek bio relativno široko rasprostranjen duž rečnih tokova i močvarnih područja. Prema zapisima tadašnjih istraživača bio je prisutan oko tokova velikih reka kao što su Dunav, Sava i Morava. 

Primaran uzrok nestanka dabrova je prekomeran lov

Primaran uzrok nestanka je prekomeran lov. Verovanje u čudotvorna i lekovita svojstva pojedinih delova tela čini dabrove metom lovaca. Analne žlezde koje luče kastroneum- uljasta supstanca žućkasto-smeđe boje i prodornog mirisa koja dabrovima služi za obeležavanje teritorije, koristila se u izradi parfema. Lov se vršio i zbog kvalitetnog krzna, kao i dabrovog mesa koje je crkva dozvoljavala da se koristi u vreme posta.

Fotografija: Prirodni rezervat Zasavica

Arheološki podaci ukazuju da je dabar bio zastupljen u ishrani građana Sirmiuma. Nalaz na lokalitetu Carska palata je potvrdio da je dabrovo meso bilo na carskoj trpezi. Čak su ih lovci žive nosili za Beč i prodavali za skupe pare. Prekomeran lov je pratilo i uništavanje staništa, što je vodilo smanjenju teritorije a samim tim i brojnosti populacije. Zanimljiv je podatak da su plavna i močvarna područja u Srbiji smanjena za 10 puta u odnosu na period kada je dabar bio prisutan u velikom broju tokom 19. veka.

Reintrodukcija dabrova

Gubi mu se svaki trag sve do 2004. godine kada je reintrodukovan. Odnosno ponovo uveden, na područje specijalnog rezervata prirode Zasavica. Reintrodukcijom dabra iz Bavarske (Nemačka), gde je ukupno reintrodukovano 35 jedini, prvi put je u Srbiji vraćena jedna isčezla vrsta sa ovih prostora.

Prema informacijama prirodnjaka i istraživača Mihajla Stankovića, sve jedinke su pre puštanja čipovane kako bi se bolje pratilo njihovo stanje i kretanje.

Fotografija: Čipovanje dabrova; Prirodni rezervat Zasavica


Procena je da ih danas ima oko 150 jedinki u celoj Mačvi. Na samoj Zasavici ima 13 porodica (oko 100 jedinki). Do sada na Zasavici je sagrađeno 10 brana. Najveća je 50m dugačka, u koju je ugrađeno 30m3 drveta i urađena je za 5 meseci. Najveća humka ima prečnik skoro 9 m.

Fotografija: Brana dugačka 50m; Prirodni rezervat Zasavica

Reintrodukovani dabrovi su se proširili na reke Savu i Drinu, ali dabra danas možete sresti i na drugim vodotocima u Srbiji na koje se proširio prirodnim putem.

Autorka: Aleksandra Miščević

Zelene priče

oglas

NAPIŠI ODGOVOR

Molimo vas da upišete komentar!
Molimo Vas da upišete ime