Verovatno se mnogi od vas pitaju zašto ljudi na visokim pozicijama misle da imaju pravo, da im je dozvoljeno, da je opravdano uništavati životnu sredinu i ubijati nevine ljude? Upravo ovakva pitanja pokrenula su me na istraživanje o temi Životna sredina i vojska.

Povodom 21. septembra, Međunarodnog dana mira, osvrnućemo se na samo neke od negativnih ekoloških posledica oružanih napada.

Iako se trenutno ceo svet suočava sa klimatskim promenama, smanjenjem biodiverziteta i pandemijom koja je odnela skoro 950 hiljada života, mnoge zemlje i dalje nepromišljeno ulažu velike sume novca u smrtonosna oružja za ratove. Kako poručuje Denise Garcia, profesor političkih nauka i spoljnih odnosa (Northeastern University), u svom članku za Nature: ,,Nacije moraju kao prioritet postaviti ljudsku bezbednost za opšte dobro, a ne nepotrebne troškove za vojsku. Ovo podrazumeva da svaki čovek ima uslove da živi punim potencijalom- ekonomski stabilno, politički angažovano, u zdravom okruženju i bez straha od nasilja i smrtnih pretnji kao što su klimatske promene ili pandemija.“ Bilo bi idealno kada bi se budžeti za nacionalnu bezbednost preusmerili ka ostvarivanju ciljeva Ujedinjenih Nacija (na planu održivog razvoja) i Pariskog sporazuma iz 2015. za sprečavanje opasnih klimatskih promena.

Američka vojska

Kada govorimo o velikim sumama novca koje se ulažu u vojsku, prve na listi su Sjedinjene Američke Države, koje su za nacionalnu bezbednost 2019. i 2020. izdvojile više od 700 biliona dolara po godini. Pored novca koji je potreban za nastanak i nabavku sveobuhvatne vojne opreme, potrebne su i ogromne količine goriva da pokrenu vojna vozila. I tako stižemo do jednog od najvećih svetskih zagađivača. Od 2001, kada je počela američka invazija Avganistana, pa do 2017, američka vojska emitovala je 1,312 miliona tona gasa sa efektom staklene bašte. 2017. godine, Pentagon (ministarstvo odbrane SAD-a) je bio odgovoran za emisije gasa sa efektom staklene bašte veće od emisija čitavih industrijalizovanih zemalja kao što su Švedska ili Danska.

Životna sredina i vojska

Vojska- jedan od najvećih svetskih potrošača

Uticaj rata na okolinu počinje mnogo pre samog rata. Vojsci su potrebne velike količine različitih resursa. To mogu biti neki metali,retki zemljani elementi, voda… Takođe je potrebna i vežba, a ona zahteva još resursa. Vojna vozila, avioni, flote, zgrade i infrastruktura zahtevaju energiju, a izvor energije je često nafta. Ali pre svega toga, vojsci je neophodan prostor. Velike kopnene i morske površine koriste se za vojne baze i objekte, bilo za testiranje ili obuku. Smatra se da vojna zemljišta pokrivaju između 1-6% globalne površine kopna. Vojna obuka stvara emisije i značajno doprinosi hemijskom i bučnom zagađenju upotrebom oružja, aviona i vozila.

Životna sredina i vojska kroz primere posledica

• Avganistan

Proteklih 30 godina rata u Avganistanu oduzelo je zemlji drveće, uključujući dragocene autohtone šume pistaća. Ilegalne seče američkih vojskovođa i drvoseča izbeglica prouzrokovale su nestanak više od jedne trećine avganistanskih šuma između 1990. i 2007. Rezultat su suša, dezertifikacija i nestanak vrsta. Broj ptica selica koje prolaze kroz Avganistan opao je za 85%.

• Ruanda

Za vreme građanskog rata u Ruandi (1990-1994) gotovo tri četvrtine miliona ljudi živelo je u kampovima na ivici nacionalnog parka Virunga. Prema Worldwatch institutu, oko 1.000 tona drveća iz parka svakodnevno je sečeno tokom dve godine kako bi ljudi zadovoljili svoje osnovne potrebe (izgradnja skloništa, priprema hrane…). Među stanovnicima NP Virunga nalaze se i kritično ugrožene planinske gorile, ali i šimpanze i slonovi. 1994. godine park je postao prvo mesto svetske baštine Uneska, koje je navedeno kao ugroženo zbog sukoba koji i dalje traju.

• Vijetnam

U Vijetnamskom ratu, od 1961. do 1971. godine, Sjedinjene Države raspršile su preko 73 miliona litara hemijskih sredstava po zemlji kako bi se uklonila vegetacija koja je pružala zaklon vijetkongovskim trupama. Otprilike 45 miliona litara otrovnog spreja bio je Agent oranž (Agent Orange), koji sadrži toksično jedinjenje dioksin. Upotreba Agent Oranža uništila je staništa tigrova, azijskih slonova, gibona, cibetki, leoparda i drugih vrsta. Takođe, kada se rat završio, narednih 20 godina najmanje 40.000 životinja stradalo je zbog neeksplodiranih mina. U Vijetnamu se i danas događa da se deca rađaju sa različitim mutacijama i deformitetima. Ako želite da saznate više o tome, pogledajte ovaj video.

Osim životinja čiji život i stanište biva ugroženo u toku oružanih sukoba, veliki broj životinja koristi se upravo u svrhu ratova. Procenjeno je da je u Prvom svetskom ratu učestvovalo oko 16 miliona životinja koje su ,,služile“ vojsku. Konji, magarci i druge životinje vukli su kola hitne pomoći, prenosili poruke, hranu, oružje i municiju. Konji su često vodili juriš na liniji fronta. Smatra se da je do kraja rata stradalo oko devet miliona ovih životinja.

Mladunče planinske gorile iz Ruande

Vatrogasna pena

Još od 60-ih godina prošlog veka, vojska i vatrogasne jedinice za gašenje požara koriste vatrogasnu penu- AFFF (Aqueous Film-Forming Foam). U ovoj peni se između ostalog, nalaze i fluorosurfaktanti (PFAS) koji joj daju nizak površinski napon i sposobnost širenja, što je čini posebno efikasnom protiv zapaljivih tečnih požara kada se pomeša sa vodom. U SAD-u je otkriveno da ova materija odlazi u podzemne vode i zagađuje pijaću vodu. EWG (Environmental Working Group) procenjuje da više od 100 miliona Amerikanaca potencijalno pije vodu iz slavine koja je zagađena PFAS-om.

U julu 2019, EWG i Northeastern University mapirali su preko 712 slučajeva kontaminacije PFAS-om u 49 država SAD-a. Ta mapa uključuje kontaminaciju u vojnim bazama, zajedno sa industrijskim pogonima, komercijalnim aerodromima i mestima za obuku u gašenju požara. Čak i nekoliko decenija kasnije, voda ostaje zagađena jer se ova materija ne može prirodno razložiti.

Ako ste istrajali do kraja teksta i želite da saznate više, izvori dole poslužiće vam kao početna tačka za dalje istraživanje o ovoj veoma važnoj i opširnoj temi.

Izvori:

Izvor fotografija: Unsplash



oglas
Želim da postanem novinar, da pišem i objavljujem svoje tekstove jednog dana. Zelene priče su za mene ulazak u svet prirode i novih saznanja. Volela bih da doprinesem opstanku i očuvanju sveta u kom živimo. Završila sam srednju baletsku školu u Novom Sadu.